Chọn loại hình DN phù hợp
TNHH 1 TV, TNHH 2–50 thành viên, cổ phần từ 3 cổ đông — khi nào chọn gì, chuyển nhượng vốn ra sao.
Điểm nổi bật
- Ba loại hình phổ biến: công ty TNHH một thành viên (1 chủ), công ty TNHH hai thành viên trở lên (2–50 thành viên), công ty cổ phần (từ 3 cổ đông).
- Cả ba đều giới hạn trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp hoặc cam kết góp. Doanh nghiệp tư nhân thì chủ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản.
- Làm một mình: chọn TNHH một thành viên. Có 1–2 người cùng góp vốn và muốn kiểm soát người vào: TNHH hai thành viên. Định gọi vốn rộng: cổ phần.
- Phần vốn góp ở công ty TNHH phải chào bán cho thành viên còn lại trước. Cổ phần thì tự do chuyển nhượng, trừ hạn chế 3 năm đầu với cổ đông sáng lập.
- Chọn sai vẫn chuyển đổi được, nhưng tốn thời gian và giấy tờ. Hãy chọn theo 2–3 năm tới.
Câu hỏi đầu tiên khi lập công ty là chọn loại hình nào. Lựa chọn này quyết định ai có quyền quyết định, trách nhiệm tài sản tới đâu, và sau này thêm người góp vốn dễ hay khó. Bài này so sánh các loại hình theo đúng những điểm người mới lập hay vướng. Các điều khoản dẫn trong bài là của Luật Doanh nghiệp 2020, đã được sửa đổi, bổ sung năm 20252.
1. Bốn loại hình bạn sẽ gặp
| TNHH một thành viên | TNHH hai thành viên trở lên | Công ty cổ phần | Doanh nghiệp tư nhân | |
|---|---|---|---|---|
| Số người góp vốn | 1 tổ chức hoặc cá nhân | 2 đến 50 | Tối thiểu 3, không giới hạn tối đa | 1 cá nhân |
| Trách nhiệm | Trong phạm vi vốn điều lệ | Trong phạm vi vốn đã góp | Trong phạm vi vốn đã góp | Toàn bộ tài sản của chủ |
| Chuyển nhượng vốn | Chủ sở hữu tự quyết | Chào bán cho thành viên còn lại trước | Tự do, trừ hạn chế với cổ đông sáng lập | — |
Căn cứ: Điều 74 (TNHH một thành viên), Điều 46 (TNHH hai thành viên trở lên), Điều 111 (công ty cổ phần), Điều 188 (doanh nghiệp tư nhân)1. Ngoài ra còn công ty hợp danh, ít được chọn trong kinh doanh nhỏ.
2. Công ty TNHH một thành viên
Hợp khi bạn là người duy nhất bỏ vốn và quyết định.
- Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạm vi vốn điều lệ1.
- Cơ cấu gọn: công ty do cá nhân làm chủ có Chủ tịch công ty và Giám đốc. Chủ sở hữu là Chủ tịch công ty, có thể kiêm Giám đốc hoặc thuê người khác1.
- Điểm yếu: muốn thêm người góp vốn thì phải chuyển đổi sang TNHH hai thành viên hoặc cổ phần.
3. Công ty TNHH hai thành viên trở lên
Hợp khi vài người quen biết cùng góp vốn và muốn kiểm soát việc ai được vào công ty.
- Có từ 02 đến 50 thành viên. Thành viên chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp1.
- Muốn chuyển nhượng phần vốn góp, thành viên phải chào bán cho các thành viên còn lại trước, theo tỷ lệ vốn góp và cùng điều kiện. Chỉ khi họ không mua hoặc không mua hết trong 30 ngày thì mới được bán cho người ngoài1.
- Điểm cần làm kỹ: Điều lệ công ty. Hãy viết rõ tỷ lệ biểu quyết, ai là người đại diện theo pháp luật, cách chia lợi nhuận, và cách xử lý khi một người muốn rút.
4. Công ty cổ phần
Hợp khi bạn định gọi vốn từ nhiều người hoặc chia cổ phần cho nhân sự chủ chốt.
- Vốn điều lệ chia thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần. Cần tối thiểu 03 cổ đông, không giới hạn tối đa1.
- Cổ phần được tự do chuyển nhượng. Ngoại lệ: trong 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập chỉ được chuyển cho người không phải cổ đông sáng lập nếu Đại hội đồng cổ đông chấp thuận1.
- Điểm yếu với doanh nghiệp nhỏ: bộ máy nhiều tầng (Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc) và nhiều thủ tục họp, biên bản hơn.
5. Cách chọn nhanh
- Chỉ mình bạn góp vốn? Chọn TNHH một thành viên.
- Có 1–2 người cùng góp, là người thân hoặc bạn làm ăn lâu năm? Chọn TNHH hai thành viên trở lên.
- Từ 3 người trở lên và có kế hoạch gọi vốn, phát hành cổ phần? Chọn công ty cổ phần.
- Muốn đơn giản nhất và chấp nhận chịu trách nhiệm vô hạn? Cân nhắc hộ kinh doanh thay vì doanh nghiệp tư nhân; xem nhóm bài Hộ kinh doanh.
6. Chọn sai thì sao?
Luật cho phép chuyển đổi loại hình: công ty TNHH thành công ty cổ phần và ngược lại, doanh nghiệp tư nhân thành công ty. Công ty sau chuyển đổi kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ, gồm cả nợ thuế và hợp đồng lao động1. Việc chuyển đổi làm được, nhưng bạn sẽ phải đổi Giấy chứng nhận, sửa Điều lệ, thông báo cho đối tác và ngân hàng. Vì vậy hãy chọn theo hình dung 2–3 năm tới, không chỉ theo ngày hôm nay.
Để trợ lý AI làm phần việc này cho bạn
VAIOnlyOne trả lời khách trên Facebook và Zalo, soạn bài đăng, theo dõi đơn hàng và nhắc hạn thuế. Trợ lý soạn sẵn, bạn chỉ cần duyệt. Trợ lý Thuế & Pháp lý và toàn bộ bài học có sẵn trong mọi gói.
Dùng thử miễn phí Xem VAIOnlyOne làm được gìNguồn trích dẫn
- 1Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 — Điều 46, 52 (TNHH hai thành viên trở lên), Điều 74, 85 (TNHH một thành viên), Điều 111, 120, 127 (công ty cổ phần), Điều 188 (doanh nghiệp tư nhân), Điều 202–205 (chuyển đổi loại hình)Hiệu lực từ 01/01/2021
- 2Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệpHiệu lực từ 01/07/2025