Hợp đồng lao động & cộng tác viên
Tên hợp đồng không quyết định bản chất; thử việc; khấu trừ 10% từ 5 triệu/lần.
Điểm nổi bật
- Tên hợp đồng không quyết định bản chất. Có việc làm có trả lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì đó là quan hệ lao động.
- Hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên kéo theo BHXH bắt buộc, kể cả khi hai bên đặt tên khác như "hợp đồng cộng tác viên".
- Hợp đồng dịch vụ (cộng tác viên thật) mua một kết quả: người làm tự chủ giờ giấc, cách làm, công cụ.
- Trả cho cá nhân không ký hợp đồng hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng từ 05 triệu đồng/lần trở lên: khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi trả.
- Thử việc: tối đa 60 ngày với việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp, 06 ngày làm việc với việc khác; lương thử việc ít nhất 85%.
"Bên em ký hợp đồng cộng tác viên cho nhẹ." Câu này nghe ở rất nhiều doanh nghiệp nhỏ. Vấn đề là pháp luật nhìn vào cách hai bên làm việc với nhau, không nhìn vào tên trên tờ hợp đồng. Bài này giúp bạn chọn đúng loại hợp đồng ngay từ đầu.
1. Hai loại quan hệ, hai bộ nghĩa vụ
| Hợp đồng lao động | Hợp đồng dịch vụ (cộng tác viên thật) | |
|---|---|---|
| Bạn mua gì | Thời gian và công sức theo sự phân công của bạn | Một kết quả: sản phẩm, bản vẽ, video, bộ sổ sách |
| Ai quyết định cách làm, giờ làm | Bạn quản lý, điều hành, giám sát | Người làm tự chủ |
| Trả tiền | Lương đều theo tháng, tuần, giờ | Theo sản phẩm, theo đợt nghiệm thu |
| Luật điều chỉnh | Bộ luật Lao động1 | Luật dân sự, thương mại |
| Bảo hiểm | BHXH bắt buộc nếu từ đủ 01 tháng2 | Không đóng BHXH qua công ty |
| Thuế TNCN | Công ty khấu trừ khi trả lương theo quy định về thuế TNCN | Khấu trừ 10% nếu từ 05 triệu đồng/lần3 |
2. Tên gọi không cứu được bản chất
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nói rõ: người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên thuộc diện BHXH bắt buộc, kể cả trường hợp hai bên thoả thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên2.
Ba câu hỏi tự kiểm:
- Bạn có giao việc hằng ngày và quy định giờ làm cho người đó không?
- Bạn trả một khoản cố định đều đặn, không phụ thuộc vào sản phẩm bàn giao?
- Người đó làm việc bằng công cụ, tài khoản, chỗ ngồi do bạn cung cấp và theo quy trình của bạn?
Hai trong ba câu trả lời "có" thì đó gần như chắc chắn là quan hệ lao động, và nên ký hợp đồng lao động cho đúng.
3. Khi ký hợp đồng lao động
- Hình thức: ký bằng văn bản1.
- Loại hợp đồng: không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn theo quy định của Bộ luật Lao động1.
- Thử việc (có thể thoả thuận trong hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng thử việc riêng), chỉ thử một lần cho một công việc4:
- Không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp.
- Không quá 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên.
- Không quá 30 ngày với trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ.
- Không quá 06 ngày làm việc với công việc khác.
- Không áp dụng thử việc với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng.
- Lương thử việc ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.
- Sau khi ký: nộp hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc; xem bài Bảo hiểm & nghĩa vụ người sử dụng lao động.
4. Khi thuê theo việc (hợp đồng dịch vụ)
- Ghi rõ sản phẩm bàn giao, tiêu chí nghiệm thu, hạn, số lần sửa, giá và quyền sở hữu sản phẩm.
- Thanh toán theo đợt nghiệm thu, không trả "lương tháng".
- Thuế TNCN: khi trả tiền công, thù lao cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng, mỗi lần trả từ 05 triệu đồng trở lên thì công ty phải khấu trừ 10% trước khi trả. Dưới 05 triệu đồng/lần thì khấu trừ khi cá nhân yêu cầu. Cá nhân ước tính thu nhập cả năm chưa đến mức phải nộp thuế có thể làm bản cam kết gửi công ty3.
- Nếu người làm là hộ kinh doanh hoặc công ty, họ xuất hoá đơn cho bạn; không khấu trừ theo cách trên.
5. Quản lý trong VAIOnlyOne
- Mời người vào workspace ở Cài đặt → Thành viên với vai trò thấp nhất đủ dùng: Xem hoặc Thành viên. Chỉ Người duyệt trở lên mới duyệt được tin gửi khách, bài đăng.
- Ghi tiền trả cho người làm vào Thu chi ở danh mục Lương / thuê ngoài, kèm ghi chú số hợp đồng, để cuối kỳ kế toán đối chiếu.
Để trợ lý AI làm phần việc này cho bạn
VAIOnlyOne trả lời khách trên Facebook và Zalo, soạn bài đăng, theo dõi đơn hàng và nhắc hạn thuế. Trợ lý soạn sẵn, bạn chỉ cần duyệt. Trợ lý Thuế & Pháp lý và toàn bộ bài học có sẵn trong mọi gói.
Dùng thử miễn phí Xem VAIOnlyOne làm được gìNguồn trích dẫn
- 1Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ)Hiệu lực từ 01/01/2021
- 2Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 — điểm a khoản 1 Điều 2 (đối tượng tham gia BHXH bắt buộc)Áp dụng từ 01/07/2025
- 3Nghị định 253/2026/NĐ-CP — khoản 2 Điều 50 (khấu trừ 10% thuế TNCN với cá nhân không ký hợp đồng hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng)Hiệu lực từ 01/07/2026
- 4Liên đoàn Lao động TP. Hải Phòng — Quyền lợi của người lao động trong thời gian thử việc (Điều 24–27 Bộ luật Lao động 2019)Đăng 01/06/2026