Hợp đồng lao động & cộng tác viên

Tên hợp đồng không quyết định bản chất; thử việc; khấu trừ 10% từ 5 triệu/lần.

Bài 2/4 · Quản trị & vận hành · 7 phút đọc · Cập nhật 12/11/2026 · Đối chiếu văn bản còn hiệu lực đến 12/11/2026 · 4 nguồn

Điểm nổi bật

  1. Tên hợp đồng không quyết định bản chất. Có việc làm có trả lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì đó là quan hệ lao động.
  2. Hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên kéo theo BHXH bắt buộc, kể cả khi hai bên đặt tên khác như "hợp đồng cộng tác viên".
  3. Hợp đồng dịch vụ (cộng tác viên thật) mua một kết quả: người làm tự chủ giờ giấc, cách làm, công cụ.
  4. Trả cho cá nhân không ký hợp đồng hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng từ 05 triệu đồng/lần trở lên: khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi trả.
  5. Thử việc: tối đa 60 ngày với việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp, 06 ngày làm việc với việc khác; lương thử việc ít nhất 85%.

"Bên em ký hợp đồng cộng tác viên cho nhẹ." Câu này nghe ở rất nhiều doanh nghiệp nhỏ. Vấn đề là pháp luật nhìn vào cách hai bên làm việc với nhau, không nhìn vào tên trên tờ hợp đồng. Bài này giúp bạn chọn đúng loại hợp đồng ngay từ đầu.

1. Hai loại quan hệ, hai bộ nghĩa vụ

Hợp đồng lao động hay hợp đồng dịch vụ?
Ba câu hỏi để phân biệt, và nghĩa vụ đi kèm mỗi loại.
Hợp đồng lao độngHợp đồng dịch vụ (cộng tác viên thật)
Bạn mua gìThời gian và công sức theo sự phân công của bạnMột kết quả: sản phẩm, bản vẽ, video, bộ sổ sách
Ai quyết định cách làm, giờ làmBạn quản lý, điều hành, giám sátNgười làm tự chủ
Trả tiềnLương đều theo tháng, tuần, giờTheo sản phẩm, theo đợt nghiệm thu
Luật điều chỉnhBộ luật Lao động1Luật dân sự, thương mại
Bảo hiểmBHXH bắt buộc nếu từ đủ 01 tháng2Không đóng BHXH qua công ty
Thuế TNCNCông ty khấu trừ khi trả lương theo quy định về thuế TNCNKhấu trừ 10% nếu từ 05 triệu đồng/lần3

2. Tên gọi không cứu được bản chất

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nói rõ: người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên thuộc diện BHXH bắt buộc, kể cả trường hợp hai bên thoả thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên2.

Ba câu hỏi tự kiểm:

  1. Bạn có giao việc hằng ngày và quy định giờ làm cho người đó không?
  2. Bạn trả một khoản cố định đều đặn, không phụ thuộc vào sản phẩm bàn giao?
  3. Người đó làm việc bằng công cụ, tài khoản, chỗ ngồi do bạn cung cấp và theo quy trình của bạn?

Hai trong ba câu trả lời "có" thì đó gần như chắc chắn là quan hệ lao động, và nên ký hợp đồng lao động cho đúng.

3. Khi ký hợp đồng lao động

4. Khi thuê theo việc (hợp đồng dịch vụ)

5. Quản lý trong VAIOnlyOne

Để trợ lý AI làm phần việc này cho bạn

VAIOnlyOne trả lời khách trên Facebook và Zalo, soạn bài đăng, theo dõi đơn hàng và nhắc hạn thuế. Trợ lý soạn sẵn, bạn chỉ cần duyệt. Trợ lý Thuế & Pháp lý và toàn bộ bài học có sẵn trong mọi gói.

Dùng thử miễn phí Xem VAIOnlyOne làm được gì

Nguồn trích dẫn

  1. 1Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ)Hiệu lực từ 01/01/2021
  2. 2Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 — điểm a khoản 1 Điều 2 (đối tượng tham gia BHXH bắt buộc)Áp dụng từ 01/07/2025
  3. 3Nghị định 253/2026/NĐ-CP — khoản 2 Điều 50 (khấu trừ 10% thuế TNCN với cá nhân không ký hợp đồng hoặc hợp đồng lao động dưới 03 tháng)Hiệu lực từ 01/07/2026
  4. 4Liên đoàn Lao động TP. Hải Phòng — Quyền lợi của người lao động trong thời gian thử việc (Điều 24–27 Bộ luật Lao động 2019)Đăng 01/06/2026