Chống bịa: luôn có nguồn
Kiến thức nội bộ + tra cứu có căn cứ.
Điểm nổi bật
- AI bịa vì nó dự đoán câu nghe hợp lý, không phải vì nó "nói dối". Cách chống hiệu quả nhất là đưa nguồn cho nó và bắt nó chỉ dùng nguồn đó.
- Ba quy tắc: cho phép nói "không biết" · bắt trích dẫn từng ý · kiểm tra lại những ý không có trích dẫn.
- Thông tin về giá, tồn kho, chính sách, thời hạn của bạn phải nằm trong Kiến thức. AI không tìm thấy thì phải hẹn khách chờ, không được đoán.
- Câu hỏi thuế, pháp lý phải dựa trên văn bản còn hiệu lực, có số điều, khoản và ngày hiệu lực.
- Bạn vẫn chịu trách nhiệm cuối cùng. Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 yêu cầu bảo đảm trách nhiệm giải trình về quyết định và hệ quả của hệ thống AI.
Khách hỏi: "Shop có giao Phú Quốc không, phí bao nhiêu?" Một chatbot cấu hình kém trả lời ngay: "Có ạ, phí 30.000đ, giao 2 ngày." Nghe rất chuyên nghiệp, nhưng shop của bạn chưa bao giờ giao Phú Quốc. Bài này giải thích vì sao AI bịa và cách thiết lập để nó chỉ nói điều có căn cứ.

1. Vì sao AI bịa?
Như bài AI làm được / không làm được gì đã nói, mô hình tạo câu trả lời bằng cách đoán chữ tiếp theo sao cho hợp lý. Khi thiếu thông tin, câu "hợp lý nhất" vẫn được tạo ra, chỉ là không đúng với bạn. Vì vậy cách chống không phải là "dặn AI đừng nói dối", mà là:
- Đưa thông tin đúng vào trước khi hỏi3.
- Giới hạn AI chỉ được dùng thông tin đó.
- Cho phép AI nói "không biết" khi không có1.
2. Ba quy tắc chống bịa
Quy tắc 1: Cho phép nói "không biết". Thêm câu: "Nếu tài liệu không có thông tin, hãy trả lời 'Tôi chưa có thông tin này', đừng đoán." Anthropic ghi nhận đây là kỹ thuật đơn giản mà giảm đáng kể thông tin sai1.
Quy tắc 2: Bắt trích dẫn. Với tài liệu dài, yêu cầu AI trích nguyên văn đoạn liên quan trước, rồi mới trả lời dựa trên đoạn trích. Mỗi ý trong câu trả lời phải chỉ ra nó đến từ đâu1.
Quy tắc 3: Kiểm tra ý không có nguồn. Sau khi AI viết xong, yêu cầu nó rà lại: ý nào không tìm được đoạn trích hỗ trợ thì xóa đi1. Với nội dung quan trọng, bạn tự mở nguồn ra kiểm tra.
3. Hai loại nguồn bạn cần chuẩn bị
| Loại | Nội dung | Ở đâu trong VAIOnlyOne |
|---|---|---|
| Kiến thức nội bộ | Sản phẩm, bảng giá, phí giao, chính sách đổi trả, giờ làm việc, câu hỏi thường gặp | Mục Kiến thức (tải tệp, dán chữ, hoặc link Google Docs/Sheets) |
| Căn cứ bên ngoài | Luật, nghị định, thông tư về thuế, hộ kinh doanh, doanh nghiệp | Kho văn bản pháp luật mà Trợ lý Thuế và Trợ lý Pháp lý tra cứu |
4. VAIOnlyOne chống bịa như thế nào?
Với tin nhắn khách hàng. Nhân viên CSKH được dặn: đọc hội thoại, tìm trong Kiến thức rồi mới trả lời; tuyệt đối không bịa giá, tồn kho, chính sách. Khi Kiến thức không có thông tin, công cụ tìm kiếm trả về lời nhắc "Không có thông tin — đừng bịa, hãy hẹn khách chờ chủ shop trả lời", và nhân viên AI chuyển hội thoại cho bạn.
Với câu hỏi thuế, pháp lý. Trợ lý Thuế và Trợ lý Pháp lý bắt buộc tra cứu kho văn bản trước khi trả lời, chỉ dùng điều khoản còn hiệu lực, ghi rõ khoản, điều, văn bản và ngày hiệu lực. Không tìm thấy căn cứ thì phải nói "chưa tìm thấy quy định trong kho" và gợi ý hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế.
Với mọi thứ gửi ra ngoài. Bản nháp dừng ở Chờ duyệt. Đây là lớp kiểm tra cuối cùng: bạn đọc, sửa, rồi mới gửi.
5. Trách nhiệm vẫn là của bạn
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 yêu cầu duy trì sự kiểm soát và khả năng can thiệp của con người đối với quyết định của hệ thống AI, và bảo đảm trách nhiệm giải trình về các quyết định và hệ quả của hệ thống2. Nói đơn giản: khách không chấp nhận lý do "do AI nói". Tin nhắn mang tên cửa hàng của bạn thì bạn chịu trách nhiệm.
Việc làm ngay (20 phút)
- Viết ra 10 câu khách hỏi nhiều nhất và câu trả lời chuẩn của bạn.
- Đưa vào Kiến thức. Xem bài Nạp Kiến thức đúng cách.
- Thử hỏi Trợ lý một câu không có trong Kiến thức, ví dụ phí giao một tỉnh bạn không giao. Câu trả lời đúng phải là "chưa có thông tin", không phải một con số.
- Nếu AI vẫn đoán, bổ sung quy tắc vào Sổ tay: "Không có trong Kiến thức thì nói chưa có thông tin và hẹn khách chờ".
Để trợ lý AI làm phần việc này cho bạn
VAIOnlyOne trả lời khách trên Facebook và Zalo, soạn bài đăng, theo dõi đơn hàng và nhắc hạn thuế. Trợ lý soạn sẵn, bạn chỉ cần duyệt. Trợ lý Thuế & Pháp lý và toàn bộ bài học có sẵn trong mọi gói.
Dùng thử miễn phí Xem VAIOnlyOne làm được gìNguồn trích dẫn
- 1Anthropic — Reduce hallucinationsCho phép nói "không biết", trích dẫn nguyên văn, kiểm tra từng ý bằng trích dẫn
- 2Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 — khoản 2, khoản 3 Điều 4 (kiểm soát của con người, trách nhiệm giải trình)Hiệu lực từ 01/03/2026
- 3Google — Prompt design strategies (Gemini API)Thêm ngữ cảnh, thông tin cần thiết vào yêu cầu để mô hình không phải tự suy đoán